Harry Potter en de VU-beker

Vroeger had je de Lach-of-ik-schietshow (zie hier voor wie, wat en wanneer). Meneer de Groot had daarin vaak naamgrappen, waarvan ik die op de Zangeres zonder Naam het leukste vond, en dáár weer de leukste van vond ik het zingt en je kan er niet doorheen kijken - de zangeres zonder raam. Verbazingwekkend genoeg probeer ik het pas 30 jaar later zelf, het maakt de maaltijd tot een feest. We beginnen eenvoudig.

Het kan toveren en het is verkouden.
Het kan toveren en je kunt ermee vissen. Of: het kan toveren en het is minder scherp. Dan is hij ook niet te verwarren met: het kan toveren en je kunt erin zeilen - hoewel je dat met die vissersboot misschien ook kon, en hoewel met deze zeilboot misschien ook wel gevist wordt.
Het kan t-t-toveren.
Het kan toveren en het tekent grafieken.
Het kan toveren en het gaat een beetje harder.
Het kan toveren en het hoeft nog geen bypass. Of: het kan toveren en het lijkt op een boterbloem, maar groeit in het water.
Het kan toveren en het beschikt over een sardonisch gevoel voor humor. Maar het is niet Draco Malfides. Je vindt hem trouwens vaak op het speciale dek op Schiphol. En (als uw gespreksgenoot voor de televisie vertaalt) het kan ondertitelingen invoegen.
Het kan toveren en het stinkt.
Het kan toveren en het stinkt en het is de enige soort die ze in Artis hebben.
Het kan toveren en het stinkt en we kennen 'm sinds we de Exxon Valdez kennen.
Het kan toveren en het laat zich ruw wegsturen.
Het kan toveren en het schept op.
Het kan toveren en het beschouwt alle wetenschappelijke kennis als voorlopig. Of: het kan toveren en het was Karel van het Reves favoriete filosoof, of in ieder geval de filosoof van wie hij het meeste geleerd had, anders zou het Harry Schopenhauer zijn.
Het kan toveren en zijn vloeken kunnen nét.
Het kan toveren en je eet hem met poedersuiker.
Het kan toveren en de kinderen hebben er een met Harry Potter op hun kamer hangen.
Het kan toveren en hij is populair bij de kids wegens zijn zangkunsten.
Het kan toveren en het sleet.
Het kan toveren en het hoopt nog eens boven de tien lezers uit te komen.

Interessantsma

Dat is even verbazingwekkend. Ik was ervan overtuigd dat dit een bestaand woord was. Ik hoorde het in 1994 van Bart Cras, die geërgerd vertelde over iemand die buitenlandse gasten liet wachten om even een paar telefoontjes te plegen - waarbij hij goed liet merken dat hij met uiterst belangrijke mensen sprak. "Die moest even Interessantsma zijn."

Maar het is dus zo in onbruik geraakt dat we er, als dit stukje over een paar dagen geïndexeerd is, een hapax legomenon op Internet bij hebben.

Het woord schoot me te binnen toen ik aan een bepaald soort ondernemer moest denken - en dat weer naar aanleiding van een mail van een vriendin die om advies vraagt voor het opstarten van een eigen zaak. Het enige dat ik haar op grond van mijn ervaring en waarneming van de praktijk kan vertellen is: blijf doelgericht. Vraag je af wat je wilt bereiken en kijk dan wat je daar absoluut voor nodig hebt. Ik heb het idee dat veel ondernemers in spe verkeerd om werken: ze willen graag alles wat ze geleerd, gehoord, gezien hebben over eigen bedrijven in de praktijk brengen.

Daar hoeft niet veel mis mee te zijn, maar het gevaar is dat ze al die dingen - bv oprichten, kantoorruimte zoeken, personeel inhuren - als doel op zich gaan beschouwen, en dingen gaan doen die niet nodig of zelfs contra-productief zijn. Het kan soms behoorlijk uit de hand lopen. Dat is het moment dat je Interessantsma gaat uithangen.

Want voor veel ondernemers is het ondernemerschap niet alleen een manier om geld te verdienen, maar ook een manier van leven, en soms slaat de balans door en krijgt de manier van leven de overhand. Een voormalige studiegenoot die begin jaren negentig een reisbureau was begonnen, en mij in die tijd nog eens een fax stuurde met de klassieke zin "Laten we bedrijfje spelen en elkaar faxen!", liet zich op een moment alleen nog maar per taxi verplaatsen. "Tsja," zei hij, "ik kan wel naar de andere kant van de stad gaan fietsen, maar mijn tijd is nu ongeveer 100 gulden per uur waard, dus als ik door die taxi een kwartiertje win heb ik de kosten er alweer uit."

Een redenering, die vooral lijkt te zijn ingegeven door de behoefte aan anderen te kunnen laten merken hoe goed je je zaken voor elkaar hebt.

De mode van het maken van grappig bedoelde (en in het geval van Interessantsma, vind ik, ook echt grappige) pseudo-namen is misschien net overgegaan voordat iedereen alles op internet zette, waardoor een stukje geschiedenis van het Nederlands verloren zou kunnen gaan. Ik herinner me een Heartlands-uitzending eind jaren tachtig waarin Roel Bentz van den Berg een traag soulnummer afkondigde met "Van Slijpestein...". Geen hapax, want als je 'm googelt blijkt de naam te bestaan.