Rambunctious

Heb je een hypo-allergene hond, word je nog geschoffeerd door de President-Elect. Het overkwam de ABC-coryfee Barbara Walters. Dit fragment uit het interview dat ze vandaag met Obama had is zo heet van de naald dat er nog geen beeld bij is (update: check hier!)

Obama: "Cha Cha?"
Barbara: "It's short for Cha Cha Cha."
Obama: "What is a Havanese?"
Barbara: "It's like a little terrier and they're non-allergenic and they're the sweetest dogs.."
Obama: [Face suddenly changes.] "It's like a little yappy dog?"
Michelle: "Don't criticize."
Obama: "It, like, sits in your lap and things?"
Michelle: "It's a cute dog."
Obama: "It sounds kinda like a girly dog."
Michelle: "We're girls. We have a houseful of girls."
Obama [with hand gestures]: "We're going to have a big rambunctious dog, of some sort."

Obama blijft maar geweldig - mannen vinden dat omdat hij een mannelijke smaak heeft, vrouwen weten dat hij een serieuze kerel is die dit soort dingen alleen maar zegt om niet altijd te zwaar op de hand te zijn.

Maar over Michelle blijf ik me zorgen maken. "We're girls." Je bent een lawyer! Je mag kiezen tussen een Golden Retriever en een Labrador. Die zelfopgelegde moederrol gaat haar vroeg of laat opbreken, wat ik u brom.

Vreemde vogels

- Die menselijkheidsschaal...
- Dat was toch nog een ontdekking die ik deed in een stukje dat ik dacht op routine te gaan schrijven. Jaah, ben ik wel een beetje trots op!
- ... doet om te beginnen erg denken aan de aaibaarheidsfactor.
- ...
- Of niet?
- Ja. Daar doet hij aan denken. Maar geloof me, ik ben een geweldig fan van Rudy Kousbroek, maar ik had daar niet aan gedacht. Het ging mij ook alleen maar om het doden, niet om het aaien. Bijna niemand wil mensen doden. Noem me naïef of goedgelovig of onbelezen, ik denk dat doden niet vanzelf gaat. Alleen in bepaalde omstandigheden, de mensen die de Einsatzgruppen mochten helpen en zo... Maar nee, dat is uitzonderlijk. Alle gebral van sommigen ten spijt. Als je zou zeggen "Hier heb je een wapen, dood iemand die je niet mag, je kunt ermee weg komen" zouden ze het niet doen. Ik voor mij strek die onwil om te doden uit tot bepaalde dieren, en ik denk dat ook mensen die geen vegetariër zijn dat doen, maar dat ze de drempel wat hoger leggen.
- Bij gorilla's bijvoorbeeld. En die zijn niet echt aaibaar, al hebben ze dan een vacht.
- Ik zou het niet durven zelfs. Terwijl ik wel een vogelspin heb geaaid. Maar dat durfde ik ook niet. Ik wilde me alleen niet laten kennen voor mijn dochtertje.
- Goed, met aaibaarheid heeft het niets te maken.
- Niets. Maar die vogelspin is een interessant geval. Die wil je ook liever niet doden, al is het niet echt een "hoger dier". Want door de grootte kun je je voorstellen dat "er iets in zit", terwijl je bij mieren onder die pectinelaag hoogstens nog wat zenuwcircuits en een energiebron vermoedt waardoor ze een reeks geprogrammeerde taken kunnen uitvoeren. Bij spinnen is er meer. Er is weinig ruimte aan hersenen verloren, they seem to be relatively slow thinkers heet het in het Wikipedia-stuk dat ik snel op het woord "brain" scande, en wat een geweldige mogelijkheden biedt dat internet! Maar er zit wel degelijk een zekere tragiek aan vogelspinnen...
- Jaja, jaja, liefhebbers mogen dat hier nog eens nalezen.
- ... dus waar plaats je ze op de menselijkheidsschaal? Verdomd, ik zou het niet weten.
- Is het trouwens een lineaire schaal, zoals de graden Celsius, of is hij meer eh... logaritmisch, zoals de pH en de schaal van Richter en zo? Dat je van 1 naar 2 gaand tien keer zo menselijk wordt, en van 2 naar 3 weer tien keer...
- Daar had ik niet over nagedacht. Lineair, doe toch maar. Logaritmisch zou ook al snel uit de hand lopen.
- En hij begint op 1, of op 0? Want iets levends kan nog heel wat minder dan een mier zijn.
- Eh...
- Ik begrijp het. Die schaal het was maar een idee, je wilde de verschillen adstrueren.
- Ja. Maar als we het toch serieus proberen, zouden we het zo kunnen doen. 0 is dood, of levenloos (is verschillend, leerden we in de brugklas bij biologie, Maar dat interesseert me nu niet). 100, of in ieder geval: het hoogste getal, want de schaalverdeling maakt me niet uit is de mens. Heel dicht bij nul staan de microorganismen. Daarboven koralen, dan planten, dan laten we zeggen kokerwormen, dan eh... En mieren promoveer ik dan van 1 naar 20 op de menselijkheidsschaal...
- Jij hebt echt helemaal geen verstand van biologie hè?
- Het gaat erom waarmee je je kunt identificeren. Dat is subjectief en onwetenschappelijk.
- Nog meer vreemde vogels op de schaal, behalve de vogelspinnen ?
- De grootste dieren in hun categorie staan steeds een paar plaatsen hoger dan de rest. En de aaibaarste ook. De zeldzaamste natuurlijk. En vooral ook: de mooiste! Vissen vind ik minder zielig dan kippen, maar met het doden van een blauwvintonijn heb ik erg veel moeite.
- Zou je een lelijk mens opofferen voor een mooie mensaap?
- Als die aap in Artis woont en ik zie hem wekelijks, en de idiote en volstrekt onmogelijke mogelijkheid zou zich voordoen dat als iemand in Afrika of Azië nu en kogel door zijn kleren kreeg en dood was, die aap van kanker genezen zou zijn bijvoorbeeld?
- Bijvoorbeeld.
- Jij eerst.

Menselijkheidsschaal

Ik vind het volgende zo vanzelfsprekend dat ik me een beetje geneer het op te schrijven. Het liefst schrijf ik in een blogstukje iets dat ik zelf nog niet wist, of nog maar vagelijk wist. Zo leer je nog eens wat. Misschien dat ik er daarom altijd zo lang over doe. Dat is weer een voordeel van iets makkelijks typen. Noteer maar: 5 voor half 12 Central European Time typ ik deze woorden. Nu zien hoe laat ik post.

Goed. Geen vlees eten is een probleem van een glijdende schaal. Gaan we naar Artis, dan zien we daar ondanks de modernisering en de bijbehorende hokvergroting de meest uiteenlopende dieren - van gorilla tot mier, en laat ik die twee even als voorbeeld nemen.

Ik heb de toeschouwers nooit geteld, maar ik durf wel te stellen dat de gorilla's meer aandacht krijgen dan de mieren. Of in ieder geval meer empathie. Uit wat de toeschouwers zeggen, spreekt een grote zorg over het welzijn van de gorilla's. Vervelen ze zich niet? Missen ze hun recentelijk overleden moeder? Zulke vragen worden niet gesteld over mieren.

Daar is niets vreemds aan. Iedereen zal beamen dat die gorilla's op mensen lijken. Daarom zou u ook geen vorkje mee willen prikken van deze of van dit kleintje. En nu we toch bezig zijn met plaatjes die u niet wilt zien (ikzelf ook niet): deze vier had u ook liever nog even lekker door de jungle, of desnoods door hun hok in Artis zien lopen.

Van een doodgetrapte mier raakt u echter niet van slag, denk ik. Tussen een gorilla en een mier bestaat een enorme afstand - bijna net zo enorm als die tussen mens en mier. Zet de mier op 1 en de mens op 100 op de menselijkheidsschaal. Dan staat de gorilla toch wel op 99,99, niet?

Dan nu eindelijk het waar het me om begonnen was: het varken en de koe, en de kip. Voor mij staan die ver genoeg van de mier. Niet op 99,99, maar toch wel ruim boven de 99. De kip (die, zoals mijn opa tijdens het snijden graag zei, weer eens niets gevraagd was), toch nog wel in de hoge 98's. Allemaal dicht genoeg bij de mens om het onacceptabel te vinden ze te vermoorden. In ieder geval niet voor mijn eten, of om mijn set van het Verzameld Werk van Karel van het Reve in te binden.

Bonobo's niet beter dan de rest

- Het is niet de bedoeling dat we de dialogen van Karel van het Reve over gaan doen.
- Garmt Stuiveling en de tuinkabouter etc.!
- In die paar dialogen is over de hele esthetiek heel wat meer zinnigs gezegd dan door rijen filosofen. Je zou zelfs wel kunnen zeggen dat hij het probleem van de esthetische ervaring min of meer heeft opgelost.
- Je klinkt nu een beetje als die student die in de bibliotheek van het Sociologisch Instituut tegen een medestudent zei dat hij al die boeken gelukkig niet hoefde te lezen, omdat hij Über den Prozeß der Zivilisation al had gelezen.
- O ja. Ik denk dat Van het Reve een probleem opgelost heeft, een student denkt dat Norbert Elias een probleem opgelost heeft, ik ben net zo naïef als die student. Verdorie, dat is toch een guilt by association-figuur. Ik ben vegetariër, Hitler was vegetariër, ik ben een nazi.
- Die verklaringen van Van het Reve zijn me te makkelijk.
- Wie dat zegt, moet zelf maar eens zoiets makkelijks bedenken.
- Maar die vorm is een handigheidje.
- Van de dialoog. Ja. Hij schrijft bijvoorbeeld veel sneller.
- Snelheid is cruciaal. Een vriend van me las hoofdschuddend dit prachtblog.* Hij vond dat het op snelschaken leek. Sommige stukjes leken hem vooral geschreven om maar een zet te doen. Sta je niet schaak? Laat je niet iets heel erg in staan? Good enough dan. En weer RAM op de klok.
- Zijsprongen kun je ook maken, in zo'n dialoogje. Je kunt bijvoorbeeld gewoon niet reageren op wat de ander zegt. Doen of je het niet gehoord hebt.
- Maar we laten dus de esthetiek voor wat hij is. Ik wou het over bonobo's hebben. Ben heeft daar iets mee.
- Dat vind ik vreemd. Ik kijk niet graag naar apen. Ik kom vaak in Artis, maar ik probeer er snel voorbij te lopen. Ze hebben daar geen bonobo's natuurlijk, maar ik denk dat ik die nog minder graag zou zien dan de chimpansees.
- Je moet ze ook niet in de dierentuin zien natuurlijk, hartstikke zielig.
- Nou, dat valt wel mee eigenlijk. Dat is inderdaad de correcte reactie: zo'n aap, bijna een mens, voor ons vermaak opsluiten. Niet van deze tijd. Zoals ook niet-vegetariërs met gepaste walging reageren als ze over het eten van mensapenvlees horen.
- En dat vind jij dan weer niet weerzinwekkend? Of tenminste, niet weerzinwekkender dan kip eten?
- Eh... Dat vind ik absoluut weerzinwekkender dan kip eten. Ik breng toch een rangorde aan. Maar opsluiten, ach, zolang ze zich niet al te erg vervelen.
- Wat ze dus wel doen!
- Niet allemaal. De orang-oetans misschien. Maar de gorilla's hebben het prima naar hun zin, heb ik de indruk. En de chimpansees... zelfs een beetje te goed. En zoals ze zich dan gedragen. Nee, ik mag ze gewoon niet.
- Ja, je hebt alfa-mannetjes en zo...
- Ik mag ze geen van allen. Ze lijken op mensen, maar dan op mensen die absoluut geen greintje beschaving en cultuur hebben meegekregen. En zeg nou zelf, mensen zonder een greintje beschaving of cultuur, daar kun je toch niets mee. Het allerbeste dat je kan hopen is dat ze anderen met rust laten, er niet op slaan om maar iets te doen te hebben.
- Die bonobo's, die eh... neuken dus als mensen, schijnt het.
- Ik hoop nooit met een stel neukende bonobo's geconfronteerd te worden.

*Deze dialoog werd eerder gepubliceerd op Ben & Wouter.

Artis en de meisjes

Dochter van negen wilde absoluut niet mee naar Artis. In het "nawoord" van haar werkstuk had ze nog geschreven: "Ik vind het ook leuk om vaker naar het vlinderpaviljoen in Artis te gaan om vlinders te bekijken." Maar ze wilde niet mee. Ook niet als we patat zouden gaan eten. Ook niet als de consequentie zou zijn dat haar zusje en broertje wel patat zouden eten en zij niet. En geen compensatie, of ze zou toevallig patat moeten krijgen bij het vriendinnetje waar ik haar uiteindelijk dumpte (wat niet gebeurde).

Met dochter van zeven en zoon van vijf dan maar. En het moet gezegd worden: die dieren, ik kan er best even naar kijken, maar met een jaarkaart worden ze niet interessanter. En wat ik als "vieze oude man van boven de dertig" ook vervelend aan Artis vind: er komen geen mooie meisjes. He did not mean to say that there were no pretty women, but the number of the plain was out of all proportion. (Lees hier het boek of koop de film.) Dik, en de Nederlandse getatoeëerd, de allochtoonse vermoeid en de toeristes in tenues die ze thuis niet zouden dragen.

Evengoed, het was niet helemaal verloren tijd. In het restaurant was het rustig (iedereen wilde buiten zitten, maar hoeveel licht en warmte kun je op een middag hebben?) en ik leerde (dat is weer het voordeel van die jaarkaart, je leert toch elke keer weer iets), dat je het kleinste zeeleeuwtje achter de ruit echt eindeloos kunt bezighouden met een twee-eurostuk, wat je status als vader verhoogt - het nijlpaard haar bek open laten doen en de gibbons een hand geven kon ik al.

Maar het gebrek aan mooie meisjes bracht me wel tot een inzicht. Mooie meisjes weten waar ze moeten zijn, en vooral waar ze niet moeten zijn. Daarom gaat mijn vrouw al nooit met plezier naar Artis. Daarom gaat mijn dochter van negen nu liever niet.