Drie keer McCain

De beste verklaring voor McCain’s keus voor Sarah Palin werd afgelopen zaterdag gegeven in een leuke dialoog van de Votemaster. De betere verkiezingenbeschouwers zijn helemaal niet bezig met wie "de Amerikaan" het liefst als president ziet. Wat telt is het halen van de meeste stemmen in een aantal swing states, staten waarvan nog niet duidelijk is of ze Democratisch of Republikeins gaan stemmen. Dat zijn er dit jaar waarschijnlijk maar zes, en McCain moet ze allemaal winnen om president te worden. Zelfs het qua kiesmannen tamelijk onbetekenende Nevada mag hij niet verliezen. De Votemaster maakt aannemelijk dat Sarah Palin juist voor die staten een slimme keus is - beter dan gedoodverfde kandidaten als Mitt Romney en Joe Lieberman waren.

*

Hoewel het waarschijnlijk ongeveer zo gegaan is als de Votemaster zegt, wil ik toch mijn eigen theorie niet helemaal bij het grofvuil zetten. En dat is: McCain heeft er geen zin meer an. Hij is moe en hij heeft zijn ziel moeten verkopen aan die afschuwelijke "base" van kleingeestige Republikeinen (waarom moest dat? Dat moest omdat de partijleden degenen zijn die als de campagne echt goed losbarst van deur tot deur moeten gaan om mensen over te halen voor jou te stemmen. Je kunt niet zonder ze, en je moet ze redenen geven zich voor je in te zetten). Lees het ontluisterende interviewtje in Time. Met Palin kan hij glorieus ten onder gaan. Iedereen prijst hem nog eens om zijn moed - zo kennen we de oude McCain weer! -, Palin krijgt lekker een poosje alle aandacht en als de bounce ingezakt is maken ze de campagne freewheelend af. Twee mensen die er nooit echt in geloofd hadden - McCain fijn terug naar de Senaat, Palin naar Alaska en haar extended family.

*

Dat gedoe over de huizen van McCain, en dat hij niet zou weten hoeveel hij er heeft - in één klap implicerend dat zijn geestelijke vermogens ontoereikend zijn en dat hij zo puissant rijk is dat hij zich niet voor de gewone man zou kunnen inzetten. Hier is de bron van dat verhaal te beluisteren. Zijn vrouw is inderdaad puissant rijk - heeft een "net worth" van 100 miljoen dollar. Allicht is dat gedeeltelijk belegd in onroerend goed. Hij houdt zich daar niet mee bezig. Extra lastig is dan ook nog eens de vraag "How many houses do you and Mrs. McCain have?" Wat tel je precies mee? Hij weet waarschijnlijk wel in hoeveel huizen hij regelmatig slaapt, maar niet wat zijn vrouw nog in haar portefeuille heeft, en hoe de portefeuillebeheerder een property met meerdere gebouwen of een gebouw met meerdere appartementen meetelt. Het is zorgvuldig om zo'n vraag naar je staf door te verwijzen, zoals McCain doet.

Ik word diep ongelukkig als Obama (van wie ik hoop dat hij wint, en van wie ik begrijp dat hij moet aanvallen omdat de negatieve campagne tegen hem in volle gang is) dan dit goedkope spotje goedkeurt. Er staat een onwaarheid in. "He couldn't remember." Zo is het niet. Hij heeft het nooit geweten en dat geeft niets, hoe vervelend die waarheid ook is als je zelf geen enkel huis hebt.

Bonobo's niet beter dan de rest

- Het is niet de bedoeling dat we de dialogen van Karel van het Reve over gaan doen.
- Garmt Stuiveling en de tuinkabouter etc.!
- In die paar dialogen is over de hele esthetiek heel wat meer zinnigs gezegd dan door rijen filosofen. Je zou zelfs wel kunnen zeggen dat hij het probleem van de esthetische ervaring min of meer heeft opgelost.
- Je klinkt nu een beetje als die student die in de bibliotheek van het Sociologisch Instituut tegen een medestudent zei dat hij al die boeken gelukkig niet hoefde te lezen, omdat hij Über den Prozeß der Zivilisation al had gelezen.
- O ja. Ik denk dat Van het Reve een probleem opgelost heeft, een student denkt dat Norbert Elias een probleem opgelost heeft, ik ben net zo naïef als die student. Verdorie, dat is toch een guilt by association-figuur. Ik ben vegetariër, Hitler was vegetariër, ik ben een nazi.
- Die verklaringen van Van het Reve zijn me te makkelijk.
- Wie dat zegt, moet zelf maar eens zoiets makkelijks bedenken.
- Maar die vorm is een handigheidje.
- Van de dialoog. Ja. Hij schrijft bijvoorbeeld veel sneller.
- Snelheid is cruciaal. Een vriend van me las hoofdschuddend dit prachtblog.* Hij vond dat het op snelschaken leek. Sommige stukjes leken hem vooral geschreven om maar een zet te doen. Sta je niet schaak? Laat je niet iets heel erg in staan? Good enough dan. En weer RAM op de klok.
- Zijsprongen kun je ook maken, in zo'n dialoogje. Je kunt bijvoorbeeld gewoon niet reageren op wat de ander zegt. Doen of je het niet gehoord hebt.
- Maar we laten dus de esthetiek voor wat hij is. Ik wou het over bonobo's hebben. Ben heeft daar iets mee.
- Dat vind ik vreemd. Ik kijk niet graag naar apen. Ik kom vaak in Artis, maar ik probeer er snel voorbij te lopen. Ze hebben daar geen bonobo's natuurlijk, maar ik denk dat ik die nog minder graag zou zien dan de chimpansees.
- Je moet ze ook niet in de dierentuin zien natuurlijk, hartstikke zielig.
- Nou, dat valt wel mee eigenlijk. Dat is inderdaad de correcte reactie: zo'n aap, bijna een mens, voor ons vermaak opsluiten. Niet van deze tijd. Zoals ook niet-vegetariërs met gepaste walging reageren als ze over het eten van mensapenvlees horen.
- En dat vind jij dan weer niet weerzinwekkend? Of tenminste, niet weerzinwekkender dan kip eten?
- Eh... Dat vind ik absoluut weerzinwekkender dan kip eten. Ik breng toch een rangorde aan. Maar opsluiten, ach, zolang ze zich niet al te erg vervelen.
- Wat ze dus wel doen!
- Niet allemaal. De orang-oetans misschien. Maar de gorilla's hebben het prima naar hun zin, heb ik de indruk. En de chimpansees... zelfs een beetje te goed. En zoals ze zich dan gedragen. Nee, ik mag ze gewoon niet.
- Ja, je hebt alfa-mannetjes en zo...
- Ik mag ze geen van allen. Ze lijken op mensen, maar dan op mensen die absoluut geen greintje beschaving en cultuur hebben meegekregen. En zeg nou zelf, mensen zonder een greintje beschaving of cultuur, daar kun je toch niets mee. Het allerbeste dat je kan hopen is dat ze anderen met rust laten, er niet op slaan om maar iets te doen te hebben.
- Die bonobo's, die eh... neuken dus als mensen, schijnt het.
- Ik hoop nooit met een stel neukende bonobo's geconfronteerd te worden.

*Deze dialoog werd eerder gepubliceerd op Ben & Wouter.

Geef die rozen aan Stalin

Karel van het Reve schiep er, vertelt hij in "Grootvader vertelt over Stalin" (Freud, Stalin en Dostojevski, p. 114-121), toen hij jong was en wel eens wat wilde genoegen in fictieve titels te bestellen bij een boekhandel die betrekkingen met Moskou onderhield. Titels als 'Stalin als uitvinder van de boekdrukkunst', of 'Rembrandts clair-obscur in het licht van Stalins leer over de taalwetenschap'. De werkelijkheid van het slijmen is botter en minder grappig, maar niet minder verbazingwekkend. De volgende komen uit één bron, hier te controleren voor wie Russisch leest. Ik geef toe, het is niet de eerste de beste tekst - deze werd gepubliceerd ter ere van Stalins zeventigste verjaardag. Maar ik heb alleen maar de figuur "Stalin is ..." geciteerd. Zinnen als

Het genie van Stalin, de wijsheid van Stalin, de wil van Stalin zijn de geschiedenis der mensheid ingegaan als een machige wonderdoenende kracht, die de massa's mobiliseerde en de wereld veranderde.

deden dus niet mee. Vooruit maar!

Grote leider en leraar van de communistische partij en het Sovjet-volk
Vriend en strijdgenoot van Lenin, groot voortzetter van diens werk
Lenin van het heden
Lichtende hoop van alle arbeiders en onderdrukten.
Vaandel van de strijd voor een gelukkige toekomst van de gehele mensheid, van de strijd tegen de kapitalistische slavernij, tegen de aanstichters van de nieuwe oorlog, voor vrede en vriendschap der volkeren, voor het socialisme
Wijze leider en leraar van de bolsjewistische partij, het sovjetvolk, geniale strateeg van de socialistische revolutie, grootste commandant van alle tijden en volkeren, redder van de volkeren van Europa en de gehele wereld van de fascistische slavernij
Schepper en leider van de multinationale socialistische staat, de Unie van Socialistische Sovjet-Republieken, inspirator en organisator van alle overwinningen van het socialisme, leider en leraar van de internationale arbeidersklasse en de werkers van de gehele wereld
Strijdgenoot van Lenin in de strijd voor het oprichten van de bolsjewistische partij en de sovjetstaat
Grote voortzetter van het werk en de leer van Marx en Engels
Naaste strijdgenoot van Lenin
Inspirator en organisator van de Grote Oktoberrevolutie (samen met Lenin, dat dan weer wel)
Groot voortzetter van het onsterfelijke werk van Lenin, inspirator en organisator van de overwinning van het socialisme in de USSR
Inspirator van de socialistische industrialisatie van de USSR
Leider van de gehele industrialisatie, initiator van de schepping van nieuwe industrieën, inspirator en organisator van de tweede kolen- en metaalbasis van ons land en van alle allergrootste socialistische bouwwerken
Schepper van de kolchozmaatschappij
Schepper van de Grondwet van de USSR
Inspirator en organisator van de overwinning van de Sovjet-Unie in de Grote Vaderlandse Oorlog
Organisator en inspirator van de machtige partizanenbeweging
Inspirator van de grote strijd der volkeren om het verdedigen van de vrede tegen agressoren en aanstichters van een nieuwe oorlog
Grote vaandeldrager van de vredespolitiek
Inspirator en organisator van de opbouw van het communisme in de USSR
Corifee van de marxistisch-leninistische wetenschap
Groot leraar en leider van de communistische partij en het sovjetvolk
Leraar en vriend van de gehele progressieve mensheid
Grote leider, leraar en vriend

Saai? Het is waar, deze lijst is meer een oefening in het maken van grammaticaal correcte reeksen met dezelfde woorden. Nog een paar meer geïnspireerde klassiekers dan:

Grootste humanist van de moderne tijd
Ware vriend en trouwe strijdgenoot van Lenin
Groot initiator van alle beste ondernemingen van het land
Ervaren stuurman van ons revolutionaire schip
Grote tuinier van het menselijke geluk

En die beste vriend van alle (kinderen, zeelieden, bodybuilders) dan? Ik heb er verschillende gevonden, maar ze dienen met de nodige reserve te worden beschouwd. Een andere keer misschien.

We hebben uren van ons leven zinlozer besteed

Vuurwerk. Milieuvriendelijk vuurwerk natuurlijk.
Trommels, ook milieuvriendelijk!
Kijk kijk kijk kijk kijk! Je ziet hoe ze het doen, dat heet richten. Het mag natuurlijk niet opvallen, maar je ziet ze de afstand tot hun buurman uitmeten en eh... richten dus. Rrrichten!
Al die meisjes die nu thuis zitten te mokken dat dat trutje het gehaald heeft.
Vooral de 3.000 back-ups.
Break a leg, zeiden ze nog, en ze meenden het.
Hoe doen ze dit?
Ik ben bang dat daar mensen onder zitten.
Nu niet zeggen dat ze mooie handen heeft (gevolgd door navertellen van voorval uit boek van die Franse sinoloog)
"Maakt niet uit, ga hier maar zitten, godverdegodverdegodver. Ga zitten, ga zitten, nu!"
Wat me steeds maar weer opvalt: wat milieuvriendelijk allemaal!
Het zijn niet voor niets de milieuvriendelijke spelen. Net als Berlijn 1936, dat zei die zoon van Albert Speer. Berlijn 1936, was ook milieuvriendelijk.
Er zitten mensen onder.
Wat staat daar nou?
Dat is een heel belangrijk karakter, dat betekent... Oh, het is alweer weg.
Diverse verwijzingen naar Binnen-Mongolië, of waar ze mensen die niet goed mee willen doen ook gewoon zijn naartoe te sturen.
Hoe doen ze dit?
Ze zouden het ook computergestuurd een beetje ongelijk kunnen maken, dat het líjkt of er mensen onder zitten.
Ze hangt aan een touw hoor.
Zij hebben dan het papier, het buskruit en het schrift uitgevonden, maar Nederland heeft de dubbele wave uitgevonden, wist je dat? Drie weken geleden geloof ik. Stond in de krant.
Razendsnel overgenomen dan nog. Overgenomen en geperfectioneerd, dat moet je toegeven.
Het Parool las ik dat in. Léés die krant.
Verschillende opmerkingen over de individualistische, humanistische traditie waar je ten onrechte zo weinig over hoort als China ter sprake komt.
Hoe doen ze dit?
Ja, er zaten dus mensen onder.
(Heb jij hier moeite mee of zo?
Nee, integendeel, ik vind het prachtig als mensen doen wat eigenlijk alleen robots kunnen.)
Verkijk je niet op de geweldige mogelijkheden van de computer.
Verwijzingen naar de roemruchte tijden waarin keizers die meisjes allemaal als bijzit zouden hebben genomen. Uiteraard niet dan na eerst de families te hebben vermoord.
"Wacht ik bedenk opeens... dit kan je beter zó doen..."
Gwoep...! Wechts...! Wichten!! Zo was geloof ik. Of zeiden ze er nog Mars bij? Dat klonk bij elke commandant anders, maar nooit gewoon als Mars.
"Spontaan! Nu spontaan! Allemaal spontaan!"
Die hoge pluimen, dat is echt een vergissing. Iedereen buigt zijn hoofd toch een beetje anders, dat wordt genadeloos uitvergroot.
Ze hebben gewoon niet goed geoefend.
Nu duurt het wel lang.
Die muziek... Je hebt toch het idee dat ze daar iets mee willen zeggen. Dat hun muziek mooier is dan onze muziek of zo.
Wat... niet zo is.
Kom er maar in, Kate Bush!
Hoeveel echte duiven zijn er ook weer uit hun huis gezet?
De gelukkige klas. Boek van Theo Thijssen.
Uiteindelijk steken ze allemaal een hand op. Ook de kinderen die het niet moesten van de regie.
Ja, ze voelen toch ergens dat er 1 miljard landgenoten kijken, dan wil je niet dat die denken dat jij het niet weet. DAN MAAR ONGEHOORZAAM ZIJN!
Hun ouders zullen het wel te horen krijgen.
Dat zijn hoge partijbonzen.
Van de kinderen die hun hand niet op mochten steken zijn de ouders iets lagere partijbonzen.
Ze zijn alleen maar voor de walvissen omdat Japan er tegen is.
Ze hangen aan touwen hoor.
Hand in hand, oog in oog, alle kleuren van de regenboog.
Nu komen de barbaren. De sporters. Zootjes ongeregeld.

Solzjenitsyn

Wat een contrast in de NRC van gisteravond: Michel Krielaars’ necrologie van Solzjenitsyn, en het inzetje met commentaren van wereldleiders. Krielaars schrijft een keurig stuk, een feitelijk relaas waarin namen correct gespeld zijn en Een dag van Ivan Denisovitsj niet Een dag uit het leven van Ivan Denisovitsj is genoemd. Dat lijkt allemaal makkelijk, maar dat is het niet.

In de inzet daarentegen ronkt Poetin over ‘zelfopoffering in dienst van de mensheid, het vaderland en de idealen van vrijheid, rechtvaardigheid en humanisme’. De man die de KGB in ere herstelde en bij zijn bezoek aan het enige Russische Goelag-museum (op ongeveer 8 uur van Moskou gelegen, als alle taxi's en vliegtuigen die je nodig hebt om er te komen op tijd zijn), de Russen voorhield dat ze zich niet hoefden te schamen en juist trots moeten zijn hun verleden, had zich wat mij betreft beter tot een eenvoudig condoleance kunnen beperken.

Toch: hij moet wat. Sarkozy hoeft niets. Maar hij wil toch iets, en zegt: ‘Zijn onverzettelijkheid, zijn idealen (...) maakten hem tot een romanesk man, erfgenaam van Dostojevski.’ Dostojevski! Dat is namelijk ook een schrijver.

Interessant is nog de foto, uit 1974, bij het stuk. Schilderij-achtig, mooie kleuren. ‘Politikens Press Foto’ staat erbij, dus ongetwijfeld in Zweden gemaakt toen hij vier jaar na dato zijn Nobelprijs kwam ophalen - dat kon toen, hij was toch al verbannen. Het bont van zijn jas en van zijn ‘sjapka’ passen niet bij elkaar. Wat voor bont zou het zijn? Dat is een vraag waar Karel van het Reve zich niet echt mee bezig hield (hoewel ik ook weer niet denk dat hij er desgevraagd geen antwoord op zou hebben). Bont, en wat welke soort zegt over iemands status, is het domein van Henk Hofland.

Geldingsdrang

Een van de vele hoogtepunten in deel 1 van The Years of Lyndon Johnson is de beschrijving van de vierjarige Lyndon, een jongetje met een ontzaglijke geldingsdrang. Als hij op school (hij hoefde nog niet naar school, mocht eigenlijk zelfs nog niet naar school, maar ging gewoon, niemand kon hem tegenhouden) buiten naar de wc moest, schreef hij niet, zoals dat hoorde, zijn naam klein op het linker schoolbord, maar heel groot: LYNDON B. op het linker, JOHNSON op het rechter bord.

Dit speelde in de toen straatarme Texas Hill Country. Zijn nichtje Ava, al zeven jaar oud, ging op een ezeltje naar diezelfde school. Lyndon mocht meerijden. Door de schrijver geïnterviewd imiteert Ava jaren later hoe hij binnen twee dagen eiste het ezeltje te mogen mennen:

'Ah wanta ride in front!'
'No, ah'm older, Lyndon, and it's mah donkey.'
'No, ah'm bigger! Ah wanta ride in front! Ah wanta ride in front!' And in the front he got.

Een jaar of vijf later, het gezin was inmiddels verhuisd naar Johnson City (genoemd naar een oudoom, de Johnsons behoorden tot de pioniers die de Hill Country introkken; Caro noemt het de "set of a Grade-B Western"), zou Lyndon elke middag recht van school naar de kapper rennen om de krant te gaan lezen. In Johnson City kwam in die jaren één krant, dat wil zeggen: een twee of drie dagen oud exemplaar van de streekkrant. Tijdens het lezen gaf hij uitgebreid commentaar. Iedereen moest hem horen, en het met hem eens zijn.

Jongens! Niet al te principieel!

De Founding Fathers John Adams en Benjamin Franklin ondernamen beiden verschillende keren de levensgevaarlijke reis over de Atlantische Oceaan. Beiden waren op het schip zeer aanwezig. Franklin doet zijn metingen aan de Golfstroom (het aantonen van het bestaan daarvan lijkt me nog genialer dan zijn pionierswerk op het gebied van elektriciteit, waar iedereen tenminste nog van gehoord heeft) en voert een reeks praktische verbeteringen van nautische aard door. Adams doet ook zoiets, maar meer op het morele vlak: hij weet de kapitein er van te overtuigen dat hij het vloeken aan banden moet leggen, en enige hygiëne moet betrachten. Toch krijg je uiteindelijk wel sympathie voor Adams.

Franklin is ook bekend als vegetariër. Hij zag het doden van dieren als unprovoked murder, maar maakte op zeker moment toch een uitzondering voor een kabeljauw, toen hij zag dat bij het opensnijden van de maag kleinere vissen te voorschijn kwamen. Ja, dacht Franklin, als zij het mogen, mag ik het ook, en liet zich de kabeljauw sindsdien goed smaken. Zijn commentaar op zijn zwakheid: "So convenient a thing it is to be a reasonable creature, since it enables one to find or make a reason for everything one has a mind to do."

In die tijd kon de kabeljauw niet op. Nu is dat wel anders. Je kunt niet als een stel wilden blijven jagen terwijl je al met z'n zes miljarden bent. Of zijn we al aan de zeven? Wat zou Franklin trouwens in de 21e eeuw geweest zijn?

Ziek

Vorig jaar meteen na de vakantie ging het opeens mis: longontsteking. Dit jaar, nog tijdens de vakantie, ontstoken kaak, en een kleine twee weken na thuiskomst een dito blaas en prostaat. Dat verklaart de radiostilte op dit experimentele prachtblog*, maar daar gaat het me nu niet om.

De dokter vindt het maar vreemd, want vroeger zagen we elkaar nooit. "Geen vegetariër toch?" "Wel vegetariër." "Hm, op zich prima, maar ik wil wel vitamine B12 en ijzer laten nakijken."

Potverdorie, je had ons bijna aan het wankelen gebracht Wouter, altijd fysiek en geestelijk in topconditie, elke nacht om 1 uur naar bed en 's morgens om 7 uur fris weer op, en maar bedrijf opbouwen, helpen met de kinderen, boodschappen doen, koken, en dan nog tijd om je voor het Verzameld Werk van Karel van het Reve in te zetten. Je wist er zelfs nog blogstukjes uit te persen. Maarrr... we hadden dus toch gelijk: wie geen vlees eet, wordt ziek! Want vlees eten, daar zijn we nu eenmaal op gebouwd. De mens is een carnivoor!

Tegen iedereen die zich zo verkneukelt: (a) de dokter zei niet: ga elke dag dode dieren eten, anders gaat u zelf lelijk dood. Dat zei hij niet. Hij zei - hij zei wat ik hierboven citeerde. Als ik tekorten blijk te hebben, zal ik die met de nodige vitaminepreparaten gaan aanvullen, want de wetenschap staat voor niets. En (b). O ja, (b). Natuurmensen. Ga alstublieft een paar goede speren snijden en scharrel voortaan uw kostje bij elkaar in het Amsterdamse bos of de Kennemer duinen, OK?


*Dit bericht werd eerder gepost op Ben & Wouter

Remember he was a chess player!

Omdat we in Nederland alleen nog maar googelen, volgen we het meeslepende gevecht om Yahoo niet echt. Maar er is weer een ontwikkeling!

Carl Icahn, die gedeeltelijk schijnt te worden gemotiveerd door zijn afkeer van mensen die met een zilveren lepeltje in hun mond geboren zijn ("I want to pour vinegar in their martinis"), gebruikte om zijn zin door te drijven het middel van de proxy fight, want zijn 5% van de aandelen zijn niet genoeg om beslissingen forceren op de aandeelhoudersvergadering. Maar kleinere aandeelhouders waren woedend over de koers van het bestuur van Yahoo, dat hooghartig een overnamebod van Microsoft afwees. Icahn was bezig die aandeelhouders over te halen om hem op de eerstkomende vergadering uit hun naam te laten te stemmen - hem proxy te laten zijn. Dan zou hij zichzelf en zijn geestverwanten het bestuur laten overnemen en als eerste daad het bedrijf alsnog aan Microsoft verkopen. Of het hem gelukt zou zijn, zullen we niet weten, want de Yahoo'ers hebben nu een deal met hem gemaakt: Icahn stopt met zijn pogingen meer stemmen te bemachtigen, en mag in ruil daarvoor met twee makkers in het bestuur plaatsnemen.

Nu rijst de de vraag: heeft Yahoo Icahn daarmee onschadelijk gemaakt? De commentatoren die ik vandaag op de BBC hoorde, wisten stellig van niet. Want, legden ze eenstemmig uit, Icahn was op Princeton schaakkampioen. Hij heeft het vermogen acht zetten vooruit te denken waar anderen hoogstens tot drie komen. Je vraagt je inderdaad af: wat doet hij nou in een bestuur waarin hij geen meerderheid heeft - behalve dan proberen om Yahoo alsnog in haar geheel of in stukken te verkopen.

Intussen zijn de kijkers nog altijd versuft: waarom pakten die Yahoo-bestuurders niet allemaal hun winst? Gewoon, stoppen, erkennen dat Google groter is gegroeid, aandeelhouders blij, en persoonlijk nog een paar miljard meepakken, want dat Microsoft-aanbod was echt heel erg goed. En wat je allemaal niet met een paar miljard kunt doen. Maar dat geld zegt ze blijkbaar niets meer. Uit trots, uit gewoonte, met het optimisme van schakers die altijd konden winnen, blijven ze gewoon doorspelen.

Boosheid

- Nope.
- Stalin! Veel meer doden, en veel slimmer.
- Ook niet.
- Hm. Mengele.
- Ja, met sadisten heb ik moeite. Maar die zijn toch vooral ziek. Dus nee.
- Dichter bij huis, dus meer rapport...? Wilders?
- Loser. Alle controle verloren.
- Rita Verdonk.
- Ach, hou toch op. Roept allerlei emoties op, waaronder een zekere verbijstering. Maar boosheid? Nee.
- Toch denk ik dat ik weet welke kant ik op moet denken. Gordon?
- Negative.
- Frenk van der Linden!
- Misschien. De pretentie dat je mensen kunt doorgronden, daar heb ik moeite mee. Maar jeetje, ach...
- Hahaha. Eh... een homeopaat!
- Jaah! Mits hij arts is. Ja, daar kan ik boos over worden.
- Mensen die beter zouden moeten weten en idiote ideeën verkondigen.
- Daar kom je aan de kern denk ik.
- Nog meer voorbeelden?
- Die jongens die rijk worden met "DNA-portretten".
- Dat moet je even uitleggen, ben ik bang.
- Dat doe ik in deze post op het nieuwe experimentele blog Ben en Wouter, dat ik samen met Ben Hoogeboom, bekend van prachtblogs als Ben liegt nooit, Uw Kapelaan, Ben opnieuw en meest recentelijk Ben twijfelt gestart ben, en waarop we beurtelings een stukje schrijven volgens het Oulipo-principe dat een woord of "string" uit het laatste stukje de titel van het volgende moet worden.
- Dat ziet er goed uit! Bijna elke dag een stukje, twee fijne bloggers voor de prijs van één. Ik ga me meteen abonneren. Bedankt, Ben en Wouter!
- I knew you'd appreciate it.

Personeel

- Ik wens je veel personeel toe. Dat is een...
- ... oude Joodse verwensing.
- Je kende hem.
- Had jij hem zelf ontdekt bij het Torah-lezen of zo? Hier, met aanhalingstekens erbij, dus alle mogelijke varianten ("u" in plaats van "je", zonder "toe") niet meegeteld: tel zelf. Eerlijk is eerlijk, sommigen zeggen dat het Chinees is, maar de meesten houden het op Joods, Jiddisch, Hebreeuws...
- Dus je denkt dat het niet waar is?
- Dat weet ik niet! Maar die toevoeging dat het Joods is, of Chinees, of Amsterdams, terwijl je helemaal geen studie hebt gemaakt van de herkomst. Je neemt die toevoeging net zo onnadenkend over als de zegswijze zelf! Die trouwens inderdaad niet zo waar is.
- Oh nee? Maar jij had toch best slechte ervaringen met personeel?
- Nou ja, maar toen was ik ook wel een slechtere ondernemer. Je moet je personeel goed kiezen.
- Dat kunnen velen dus blijkbaar niet.
- Misschien niet. Waar het om gaat is: je moet een keiharde kapitalist zijn. Het belang van het bedrijf staat voorop.
- Dus de kneuzen laat je barsten?
- Eh... ja. Dat was een fout die ik vroeger maakte. Sociaal zijn, mensen een kans geven. Gehandicapten inhuren. Oude mensen. Autisten. Popmuzikanten. Excentriekelingen. In een groot bedrijf is er misschien voor iedereen een prachtige niche, maar in een klein bedrijf heb je echt een team nodig.
- Dat doe je dus niet meer, sociaal zijn.
- Nee. En wat ik ook niet meer doe, is op mijn goede gevoel afgaan.
- Example!
- Er was bijvoorbeeld een sollicitante met een perfect cv. Maar ze was ook erg sexy.
- Ik word ook ondernemer! Ken je die van die drie secretaresses...
- Kandidates voor de functie van secretaresse, ja. Ja hoor.
- Maar je nam haar dus niet aan begrijp ik? Of heb ik iets gemist? Als ik de meiden bij jou op kantoor zie denk ik hartstikke leuk natuurlijk, begrijp me goed, maar...
- Ik nam haar niet aan. Want ik moet in controle blijven.
- Distsiplin. Goed hoor. En vertelde je haar eerlijk hoe het zat.
- Nee, gewoon standaardantwoord, groot aantal geschikte kandidaten en zo.
- Maar als het nou gewoon de waarheid is, ik kan me er wel wat bij voorstellen, het is niet in het belang van het bedrijf dat de baas...
- O ja. Dat je die botterikken van de Commissie Gelijke Behandeling moet uitleggen dat het bedrijf te gronde gaat als de baas de hele dag met een erectie rondloopt.
- Botteriken. Monniken. Kieviten.
- Ja.
- Die van die drie secretaresses, het gaat er om hoe je die vertelt.
- Dat houden we graag tegoed.

Toeteren

In mijn kantoor zit ik op gehoorafstand van het Muziekgebouw aan het IJ, waar op het moment een soort scheepstoeterconcert plaatsvindt. Kijk eens aan: gevonden. Jaja, de hoorns van die grote schepen klinken! Tijdens het cruise-seizoen horen we ze bijna dagelijks en het is altijd imposant. En nu mogen de kapiteins met Willem Breuker meedoen.

Ik herinner me van enkele jaren geleden (hoewel, het kan ook twintig jaar geleden zijn geweest, de tijd vliegt) een soort dans van havenkranen. Een choreografe had die met de kraanmachinisten ingestudeerd. De mannen hadden haar na afloop, vertelde ze, gejonast.

En wat dichter bij huis: mijn vrouw, ook kunstenaar, doet soms als leverancier van prachtfoto's mee aan "projecten". Eén daarvan haalde eens het programma van Hanneke Groenteman. De hoofdkunstenares had foto's weten over te zetten op tegeltjes en hield bij Hanneke niet op de medewerkers van de tegelfabriek te roemen. Zíj hadden het onmogelijke mogelijk gemaakt.

In het geweldige Heimat (deel 10 van de eerste reeks, Die Stolzen Jahre (1967), geeft Hermann een concert. Vreselijke moderne muziek, dus musici lacherig, publiek verveeld (maar houdt zich sterk), en in Schabbach, waar ze er op de radio naar luisteren, gaan ze gauw over tot de orde van de dag. Nur Glasisch ist fasziniert. De dorpsgek begrijpt het helemaal. Ik vind dat niet goed.

Toergenjev citeren

Vriend Jan schrijft:

In een van de Achterafjes schrijft KvhR dat Toergenjev in Aan de vooravond La Traviata een middelmatige opera vond. Dat moest ik dus even opzoeken, en wat blijkt: Toergenjev heeft het over een "eigenlijk banale" opera en middelmatige zangers. Dat is dus fout geciteerd want een banale opera hoeft absoluut niet middelmatig te zijn, maar kan ook heel goed of heel slecht zijn. Een vertaalkwestie kan het ook niet zijn, want de vertaling is van KvhR zelf. Of is er een Russisch woord dat zowel banaal als middelmatig betekent?

Het Russische woord is pošlyj - bij Nabokov-liefhebbers bekend uit diens het boekje over Gogol'. Het is goed te vertalen als "banaal" of bijvoorbeeld als "vulgair". Niet als "middelmatig", vind ik, en ik ben een tolerante redacteur. Zoals Jan het in de VhR's vertaling vond klopt het dus, en zoals VhR het in zijn Achterafje citeerde klopt het niet. Dit is het fragment uit VhR's vertaling van Aan de vooravond uit 1955:

Daar ging een opera van Verdi, een vrij banale eerlijk gezegd, maar een opera die heel Europa al was rond geweest en ons Russen goed bekend is, - Traviata. Het seizoen in Venetië was al voorbij, en alle zangers kwamen niet boven de middelmaat ui; ieder brulde er op los zo hard hij kon.

Jan maakt het nog wat spannender door te veronderstellen dat "banaal" geen oordeel over de kwaliteit inhoudt. Ik denk dat Van het Reve daar geen boodschap aan had. Hij herinnerde zich bij het schrijven van dat Achterafje, een 40 jaar na het vertalen van Aan de vooravond, dat Toergenjev geen gunstige indruk van de opera had. En dan kunnen die banaliteit en de middelmaat goed vermengd zijn geraakt.

Mooi gevonden, maar bij het annoteren van het Verzameld Werk lopen we tegen krassere staaltjes aan. Cursiveringen hieronder zijn van mij.

In het Siberisch dagboek beschrijft Van het Reve onder andere een ontmoeting met Russische schoolkinderen. Zijn talenkennis komt ter sprake. "Spreekt u ook Russisch?" vraagt een jongen. Iedereen valt over hem heen: "Hij spreekt de hele tijd Russisch met ons!" De jongen sputtert dan tegen dat VhR even daarvoor toch iets niet begrepen had. VhR zegt dan dat hij zijn vergissing helemaal kan meevoelen:

Het doet enigszins denken aan dat Russische meisje in een roman van Toergenjev die illegaal Rusland binnenreisde op een valse pas ten name van een Italiaanse gravin. Toen de grensbeambten - het speelt allemaal honderd jaar geleden - haar ondervroegen zei ze, in het Russisch: 'Jullie moeten mij geen vragen stellen. Je ziet toch dat ik een Italiaanse gravin ben en geen woord Russisch versta. Laat me met rust!' en werd verder met rust gelaten.

De roman waarnaar VhR verwijst, is Nieuwe gronden. Als je naar die passage op zoek gaat, kom je niet verder dan:

- Rocco di Santo Fiume, herhaalde Paklin, en ze drinkt thee als een Russin! Dat is wel erg onwaarschijnlijk! De politie zou meteen verdenking gaan koesteren.
- Aan de grens, merkte Masjoerina op, was er inderdaad een in zo'n uniform, die steeds maar bleef zeuren en vragen stellen. Op het laatst kreeg ik er genoeg van en ik zei: "Laat me toch in Godsnaam met rust, kerel!"
- Zei u dat in het Italiaans tegen hem?
- Nee, in het Russisch.
- En wat deed hij toen?
- Wat hij deed? Weggaan natuurlijk!

Toergenjev citeerde graag Poesjkin, Krylov en andere klassieken. Hij maakte daar bijna altijd fouten bij. In zijn annotaties van de brieven van Toergenjev (het vijfde Toergenjev-deel in de Russische Bibliotheek lijkt VhR er een sardonisch plezier in te hebben elke keer op die fouten te wijzen.

Wessel te Gussinklo

Ik had geloof ik nooit van Wessel te Gussinklo gehoord (of in ieder geval: zijn naam deed bij mij geen enkele bel rinkelen), tot ik het plastic van een Vrij Nederland scheurde - dat doe ik meestal twee weken nadat we 'm in de bus hebben gekregen, wat in dit geval het stuk 'De teloorgang' van Simon Kuper, een publicist die 'op een antropologische manier' over sport schrijft, op een leuke manier achterhaald maakte - en naast dat stuk van Kuper de rubriek aantrof waarin in dit nummer die Wessel te Gussinklo de jaloersmakende eer kreeg zijn vijf leefregels toe te lichten (jaloersmakend, jazeker, stel je even voor dat je dat mag: aan de Italiaans-Belgische journaliste Carolina lo Galbo (geb. 1980) vertellen wat je leefregels zijn - geen enkele vieze oude man van boven de dertig (G. Reve) zou die kans laten lopen, al moet hij zich er met een verlopen kop voor laten fotograferen - en natuurlijk als de wiedeweerga vijf leefregels bedenken, wat niet iedereen even goed afgaat) en benieuwd was wat ik al die jaren gemist had.

Een snelle speurtocht levert op: hij houdt van lange zinnen met zijsprongen. En in zijn romans is hij een meester in gênante scènes. Die romans ga ik niet lezen. Dat is natuurlijk makkelijk beloofd voor iemand die geen tijd heeft om welk boek dan ook te lezen, dus laat ik dit aanscherpen: al waren het de laatste boeken ter wereld, ik zou ze niet lezen, want ik kan niet tegen gênante scènes. Maar hij heeft ook pas een boek geschreven dat Palestina als adderkluwen heet en dat misschien wel interessant is.

Ik krijg uit wat ik erover lees de indruk dat Te Gussinklo vindt dat de Palestijnen niet moeten mieren en hun verzet moeten opgeven. Elsbeth Etty citeert hem over de Amerikaanse Indianen: 'Waren het gewoon blanken geweest dan hadden ze, het vergeefse van hun verzet inziend, wat bijgeleerd.' Ik heb zelf al eens de parallel getrokken tussen Palestijnen en Indianen. Als je verder niets 'hebt' met die Indianen, kun je al snel zeggen: het was natuurlijk fout om Amerika op hen te veroveren, maar nu is het toch maar mooi het land waar Barack Obama president kan worden.

Te Gussinklo nu lijkt nog een stapje verder te gaan, en te vinden dat de slachtoffers zich beter snel in hun historische rol hadden kunnen schikken. Dat zou een wreed oordeel zijn. Wie zich tegen een verkrachter verzet, verdient het niet dom genoemd te worden, al is die verkrachter veel sterker en heeft hij een boekenkast vol boeken.

Kennen jullie deze?

Lieneke Frerichs, hoofdredactrice van het Verzameld Werk van Karel van het Reve mailt mij en mede-vrijwilliger Anne Pries een fragment van Karel van het Reve dat u waarschijnlijk nog niet kende (ik hoop dat ik hier geen problemen mee krijg, ga dat Verzameld Werk kopen, dan zal het me vergeven zijn):

Er waren eens twee Russische schrijvers. Het was in de vorige eeuw. De een was een godloochenaar, die een godloochenend artikel geschreven had. De ander was een gelovige, en hij maakte zich op om in zijn krant de godloochenaar aan te vallen. Toen verbood de Russische regering het blad van de godloochenaar. De gelovige schreef toen in zijn eigen blad ongeveer het volgende: ik was van plan de godloochenaar aan te vallen, maar nu de regering zijn blad verboden heeft kan ik dit niet meer doen, want het is ongepast iemand in het openbaar aan te vallen, die zich niet in het openbaar kan verdedigen.

Weten wij wie de gelovige en de godloochenaar zijn, over welk blad het gaat, en wanneer dit plaats vond?

Het geval komt ons bekend voor. Zouden we het niet gewoon in de Geschiedenis van de Russische Literatuur gelezen hebben? Alle "reactionairen" in de index nagaan, reactionairen bovendien die iets met tijdschriften hadden. Dostojevski? Nee, dan zou het te algemeen bekend zijn. Boelgarin? Aantrekkelijk idee, typisch iemand die tussen de schofterigheden door opeens zoiets moois zou doen. Maar: geen enkele aanwijzing. Daarna beginnen de namen wel erg klein te worden. Goede raad is duur. Lieneke vragen of we digitaal in de GRL mogen zoeken. Vooruit, zegt Lieneke. Maar ze waarschuwt dat het enige dat er een beetje in de buurt komt een fragmentje is over Ivan Aksakov in het hoofstuk over de dichter Tjoettsjev:

Toen zijn schoonzoon, de journalist Ivan Aksakov, weigerde met een tegenstander te polemiseren wiens blad verboden was, keurde hij deze weigering goed.

Maar het is raak. En het blijkt dat een goedgevulde bibliotheek alleen maar ballast is, vooral als je iets zoekt dat speelt in een land waar ze (a) verstand van computers hebben en (b) hun culturele erfgoed waarderen. In Rusland hebben ze de Biblioteka Maksima Moškova, vergeleken waarbij het project Gutenberg een lusteloos opgevolgd ideetje is. Vanaf de pagina Klassika in mijn favorieten is het maar twee muisklikken naar de sleutelpassage: naar de pagina van Aksakov, en van daar naar een artikel over Tjoettsjev en Aksakov in hun strijd tegen de censuur. En daar staat het allemaal keurig in, al moet je je door wat taai proza worstelen. U ziet het te zijner tijd hopelijk in een voetnoot.